تاریخچه استفاده از خون بندناف
تاریخچه استفاده از خون بندناف به سال ۱۹۸۸ بازمیگردد، زمانی که نخستین پیوند موفق آن برای درمان یک کودک مبتلا به آنمی فانکونی انجام شد. از آن زمان، با شکلگیری بانکهای عمومی و خصوصی، این روش به یکی از امیدبخشترین ابزارهای درمان بیماریهای سخت مانند سرطانها و اختلالات ژنتیکی تبدیل شد.
تاریخچه استفاده از خون بندناف؛ از یک پیوند نجاتبخش تا انقلابی در درمانهای پزشکی
سلولهای بنیادی مغز استخوان در گذشته، برای بازسازی خون و سلولهای ایمنی بدن بیماران سرطانی که دوره شیمی درمانی را گذرانده بودند، مورد استفاده قرار میگرفت. در اواخر دهه 1980، پزشکان شروع به استفاده از سلولهای بنیادی خون بندناف به عنوان منبعی جایگزین و درمانی تکمیلی برای بازیابی خونسازی در این دسته از بیماران کردند.
خون بندناف که زمانی بهعنوان ضایعات زایمان دور ریخته میشد، امروزه بهعنوان یکی از منابع ارزشمند سلولهای بنیادی شناخته میشود. سلولهایی که قابلیت بازسازی خون و تقویت سیستم ایمنی بدن را دارند و امیدی برای درمان بیش از ۸۰ بیماری جدی به شمار میروند. این تحول بزرگ در پزشکی، تنها در چند دهه اخیر اتفاق افتاده است. اما آغاز این مسیر به یک داستان واقعی و تاریخی بازمیگردد.
تولد یک ایده؛ اولین پیوند خون بندناف در جهان
در اکتبر ۱۹۸۸، برای اولینبار در جهان، پیوند خون بندناف روی پسربچهای ۵ ساله به نام متیو فارو انجام شد. او از بیماری ژنتیکی نادری به نام آنمی فانکونی رنج میبرد؛ اختلالی که باعث نارسایی مغز استخوان و افزایش خطر سرطان میشود. در آن زمان، تنها گزینهی درمانی برای چنین کودکانی، پیوند مغز استخوان از یک اهداکنندهی کاملاً سازگار (HLA matched) بود.
متیو در این باره میگوید: خون بند ناف خواهر کوچکم مرا از نارسایی مغز استخوان ناشی از کمخونی فانکونی نجات داد و به من اجازه داد تا بزرگ و بالغ شوم.
اولین پیوند خون بندناف به چه نحوی انجام شد؟
با بارداری مادر متیو، پزشکان از طریق آزمایش مایع آمنیوتیک دریافتند که خواهر متیو از نظر این بیماری سالم بوده و همچنین از نظر ساختار ژنتیکی (HLA) با برادر خود همسان است.
به پیشنهاد دکتر آرلین آورباخ، خون بندناف نوزاد تازهمتولد شده جمعآوری، فریز و به فرانسه منتقل شد. پیوند توسط دکتر الیان گلوکمن در بیمارستان سنت لوئیس پاریس انجام شد. بدین ترتیب در دسترس بودن خون بندناف خواهر متیو، او را از دریافت پیوند مغز استخوان بی نیاز ساخت و .و تنها ۱۹ روز بعد، علائم بهبودی ظاهر شد؛ بدون هیچ نشانهای از رد پیوند (GVHD). متیو در حال حاضر با بازسازی کامل سیستم خونی و ایمونولوژیکی 34 سال پس از دریافت پیوند همچنان سالم است
متیو در حال حاضر مردیست 39 ساله که ازدواج کرده و دارای پسری به نام ایلیاست. او به عنوان حامی حقوق بیماران برای بانک ترکیبی خونبندنافی کار میکند که توسط پزشکان برجستهای در زمینه خون بندناف هدایت می شود. هفت سال پس از پیوند موفقیتآمیز متیو، مطالعات صورت گرفته استفاده از خونبندناف را برای بزرگسالان نیز میسر ساخت و تا به امروز بیش از 50000 پیوند خون بندناف در سراسر جهان انجام شده است.
این رویداد تاریخی، مسیر جدیدی در درمانهای سلولی و بازساختی گشود.در ادامه تاریخچه استفاده از خون بندناف در بانکهای خون بند ناف را توضیح میدهیم.
پیشرفتهای علمی دهه ۹۰ و شکلگیری بانکهای خون بند ناف
موفقیت پیوند متیو باعث شد دانشمندان به بررسی دقیقتر خون بندناف بپردازند. دکتر هال بروکسمایر نشان داد که این خون حاوی مقدار قابلتوجهی از سلولهای بنیادی خونساز است که توانایی جایگزینی مغز استخوان را دارند. او با همکاری محققان دیگر، روشهایی برای انجماد و ذخیرهسازی این سلولها توسعه داد.
در سال ۱۹۹۲، مرکز خون نیویورک به رهبری پابلو روبینشتاین نخستین بانک عمومی خون بندناف جهان را تأسیس کرد. بهموازات آن، بانکهای خصوصی نیز شکل گرفتند تا والدین بتوانند خون بندناف فرزند خود را برای استفاده شخصی در آینده ذخیره کنند.
از پیوند در کودکان تا درمان بزرگسالان
در ابتدا، تنها برای درمان کودکان از خون بندناف استفاده میشد، زیرا حجم سلولهای بنیادی موجود در یک واحد برای بزرگسالان کافی نبود. اما در سال ۲۰۰۵، تحقیقات جولیت بارکر و جان واگنر در مرکز پزشکی دانشگاه مینهسوتا نشان داد که استفاده از دو واحد خون بندناف در بزرگسالان نیز میتواند پیوند موفقیتآمیزی ایجاد کند. این دستاورد، دامنه استفاده از خون بندناف را بهطور چشمگیری گسترش داد.
تحول در پزشکی بازساختی با خون بندناف
سلولهای بنیادی خون بندناف نهتنها در پیوند برای درمان سرطانها و بیماریهای خونی مفیدند، بلکه در سالهای اخیر، مطالعات متعددی کاربرد آنها را در درمان بیماریهایی مانند فلج مغزی، اوتیسم، دیابت نوع یک، سکته مغزی و اختلالات عصبی بررسی کردهاند.
دکتر جوآن کورتزبرگ، یکی از پیشگامان این حوزه و بنیانگذار بانک خون بندناف دانشگاه دوک، تحقیقات گستردهای در استفاده از این سلولها برای تولید ماکروفاژهای درمانی و کاربردهای پاراکرینی انجام داده است.
آیندهای روشن با ذخیرهسازی خون بندناف
تا امروز، بیش از ۵۰,۰۰۰ پیوند خون بندناف در سراسر جهان انجام شده است. تخمین زده میشود که بیش از ۵ میلیون نمونه در بانکهای خصوصی و ۸۰۰,۰۰۰ نمونه در بانکهای عمومی ذخیره شدهاند. تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد و آینده، نوید استفادههای گستردهتر و درمانهای نوآورانهتری را میدهد.
تاریخچه استفاده از خون بندناف، از یک درمان تجربی در سال ۱۹۸۸ تا تبدیل شدن به یکی از مهمترین دستاوردهای پزشکی بازساختی، نمونهای درخشان از پیشرفت علم و نجات جان انسانهاست. امروزه، ذخیرهسازی خون بندناف نهتنها یک انتخاب آگاهانه بلکه سرمایهگذاری بر سلامت آینده فرزند شماست.
برای ذخیرهسازی خون بند ناف نوزادتان در مرکز جانان، همین امروز ثبت نام کنید. در هر دورهای از بارداری که باشید، کارشناسان مجموعه با شما تماس خواهند گرفت.
منابع: The Cord Blood Timeline